Terugblik op de bezoekdag in Hauts-de-France van 24 september 2026

Van het veld tot de werf: een dag in het hart van de bouwmaterialen in Hauts-de-France

Op 24 september 2026 trokken 50 mensen (professionals, partners en vertegenwoordigers van openbare en private instellingen…) naar Hauts-de-France om lokale initiatieven rond ecologisch bouwen te ontdekken. Op het programma stonden de energetische renovatie van een mijnwerkerswijk, de herontwikkeling van een verlaten commercieel terrein en de productie van biogebaseerde materialen – 4 verschillende benaderingen, met één gemeenschappelijk doel: de bouw- en renovatiepraktijken duurzamer maken.

De wijk Saint-Albert in Liévin: het mijnbouwerfgoed renoveren zonder de eigen identiteit te verliezen

De eerste halte was de werf in de wijk Saint-Albert in Liévin. Het project heeft tot doel om tegen eind 2027 462 woningen te renoveren, in het kader van het Engagement voor de Vernieuwing van het Mijnbekken. De ambitie is om het energieprestatiecertificaat (EPC) te verbeteren van label G naar label C.

Het mijnbekken van Nord-Pas-de-Calais staat sinds 2012 op de werelderfgoedlijst van UNESCO en vormt een belangrijk architecturaal en sociaal erfgoed. De mijnwerkerswijken, waarvan de eerste woningen tussen 1860 en 1920 werden gebouwd, staan vandaag voor een dubbele uitdaging: hun identiteit behouden en tegelijk hun energieprestaties aanzienlijk verbeteren. Daarom wordt er langs de binnenzijde geïsoleerd: voor de zolders en daken wordt houtwol gebruikt (25 tot 40 cm), en voor de muren 12 cm.

Dit bezoek maakte duidelijk hoe complex een grootschalige renovatie is: erfgoedbehoud, wooncomfort, energie-eisen en materiaalkeuzes moeten met elkaar worden verzoend.

La Réserve: een verlaten commercieel terrein een tweede leven geven

In Noeux-les-Mines, op de plek waar vroeger een terrein lag dat verbonden was met massaconsumptie, biedt het project vandaag ruimte aan onderwijs, milieu, voeding, sociale inschakeling en experimenten. Het is een grootschalig laboratorium dat aantoont dat een haalbaar, betaalbaar en reproduceerbaar model mogelijk is. La Réserve is een echte proeftuin voor de ecologische en territoriale transitie. Het project steunt op voedselsoevereiniteit (biologische groenten via korte ketens) en territoriale veerkracht (een sociale en voedselgerichte ontmoetingsplek).

Hergebruik speelt eveneens een centrale rol in de herontwikkeling van de site. Veel onderdelen van het oude gebouw werden bij de afbraak gerecupereerd en opnieuw gebruikt, waaronder glaswol, plafondtegels, elektrische kabels, gevelbekleding, houten draagstructuren en asfaltverharding. De site biedt werk aan ongeveer 30 voltijdsequivalenten, van wie 20 tot 25 mensen via een traject van sociale inschakeling aan de slag zijn.

Op het vlak van constructie zijn er 2.435 m² biogebaseerde isolatiematerialen toegepast. Van de muren tot het plafond is er leem toegepast, met verwarming via watercirculatie. Daarnaast wordt geïsoleerd met houtwol, stro, gerecycleerd katoen, hennep, vlas en kurk. Ook is er gevelbekleding van robiniahout en rode ceder. Verder zijn er 2 tanks van 400 m³ om regenwater op te vangen en 185 m² zonnepanelen, die 16% van de elektriciteitsbehoefte dekken.

Met een Q4-luchtdichtheidswaarde van 0,7 m/h per m² benadert het gebouw de passiefhuisstandaard tegen een beheersbare kostprijs. Het project werd bekroond met de CD2e rev3-prijzen voor duurzaam bouwen. Deze inspirerende en verrijkende ecologische plek toont aan dat soberheid geen beperking hoeft te zijn, maar juist een economische kans kan bieden.

Miscanthus: van het veld tot isolatiemateriaal bij Miscanbloc

Na de aardappelteelt verbouwen Florence en Bruno vandaag ongeveer 200 hectare miscanthus voor de ecologische bouwsector. Deze meerjarige plant groeit meer dan 20 jaar opnieuw aan, zonder meststoffen of pesticiden. In samenwerking met Vicat Sysnergie ontwikkelden ze Miscanbloc®, een isolerende bouwsteen die rechtstreeks op hun landbouwbedrijf wordt geproduceerd.

Na het verwijderen van stof wordt alleen de stengel behouden. Die wordt gemengd met Byosis-cement en opgevangen regenwater (80% miscanthus, 10% cement en 10% water), waarna het mengsel wordt geperst en in blokken wordt gesneden. De blokken gaan ongeveer 24 uur in een droogoven en drogen vervolgens nog een maand op natuurlijke wijze.

Technisch gezien heeft een blok van 30 cm een warmteweerstand van R = 4 en een faseverschuiving van 10 tot 12 uur. Het kan met kalkmortel worden geplaatst. De goedkeuringen en documenten FDES en ACV (levenscyclusanalyse) worden in 2027 verwacht.

Met hun velden vlak naast de fabriek beschikken Florence en Bruno over een bijzonder geschikte grondstof voor duurzaam bouwen!

FIBOO: bamboe als isolatiemateriaal

De productie-eenheid FIBOO werd opgericht in 2021 en is gevestigd in Blaringhem. Het bedrijf bouwt een volledige keten rond bamboe uit, van de teelt tot de verwerking ervan in halfstijve isolatiepanelen. Het onderzoekt onder meer de teeltomstandigheden in Hauts-de-France en in Europa.

Het productieproces begint na de oogst, wanneer de bamboeplanten vanaf het vijfde jaar ongeveer 3 meter hoog zijn. De stengels worden tot snippers verwerkt en vervolgens tot vezels uiteengerafeld. Die vezels kunnen worden gebruikt om panelen te maken of los worden toegepast. Ook bepaalde nevenproducten worden gevaloriseerd, bijvoorbeeld voor andere toepassingen zoals MDF-achtige platen.

Technisch gezien zijn de geproduceerde halfstijve panelen zeer goed bestand tegen water. Dat is bijzonder interessant voor bepaalde ingrepen in oudere gebouwen. De samenstelling bevat minder dan 5% bindmiddel en een schimmelwerend middel. Momenteel bedraagt de faseverschuiving ongeveer 10 uur bij een dikte van 15 cm.

Tegelijk zet het bedrijf zijn onderzoeks- en ontwikkelingswerk voort. Het werkt aan een stijve plaat en aan een minder dicht halfstijf paneel, waardoor het isolerend vermogen wordt verbeterd.

Weinig stof, eenvoudig te hanteren, duurzaam en waterbestendig: het halfstijve isolatiemateriaal is nog maar het begin van een reeks nieuwe producten.